คลิปข่าว » ตานก๋วยสลากประเพณีหนึ่งในพุทธศาสนาชาวล้านนา

ตานก๋วยสลากประเพณีหนึ่งในพุทธศาสนาชาวล้านนา

1 ตุลาคม 2018
1560   0

จากวันดา (ตระเตรียม) สู่วันตานก๋วยสลาก (สลากภัต)

ตานก๋วยสลาก” ประเพณีไทยล้านนาอำเภอเถิน จังหวัดลำปาง จัดขึ้นระหว่างกลางเข้าพรรษา แต่ละคราวจะเกิดกิจกรรมทำบุญครั้งหนึ่ง เรียกว่า “สลากภัต” “ตานก๋วยสลาก” “ตานสลาก” “กิ๋นข้าวสลาก” “กิ๋นก๋วยสลาก หรือกิ๋นสลาก” ล้วนแต่เป็นภาษาถิ่นของชาวไทยล้านนาที่มักมีการเรียกขานแตกต่างกันไปในแต่ละท้องถิ่น

แต่ความหมายนั้นเหมือนกัน เป็นประเพณีที่มีมาตั้งแต่ครั้งพุทธกาล ได้มีการปฏิบัติสืบต่อกันมาอย่างขาดมิได้ มีกฎเกณฑ์ว่าวันนี้ (วันที่กิ๋นข้าวสลาก) บุคคลที่นับถือศาสนาพุทธจะต้องถือศีล ทำบุญ ทำทาน ถวายอุทิศส่วนบุญ ส่วนกุศลให้แก่ผู้ล่วงลับไปแล้ว

ผอ. ประหยัด จุมปา ประสภาวัฒนธรรมอำเภอเถิน และกรรมการสภาวัฒนธรรมจังหวัดลำปาง กล่าวว่า วัดบ้านเหล่าน้อย อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง วันตานสลากถูกกำหนดวันเวลาโดยคณะกรรมการวัด ผู้จะถวายสลากภัตจะนำก๋วยสลาก (เครื่องสังฆทาน) ดอกไม้ ธูปเทียน พร้อมก้านตานสลาก หรือเส้นสลาก (กระดาษที่เขียนชื่อ-นามสกุลผู้ถวายทาน) นำวางไว้ ณ สถานที่ในบริเวณวัดจัดไว้ เพื่อทำพิธีทางศาสนา ขณะเดียวกัน พระสงฆ์ – นักเทศน์จะนำเรื่องชาดกมาเทศน์ ที่มีความสอดคล้องกับนิยายของบรรพบุรุษทั้งหลาย นำมาเทศน์สู่กันฟัง โดยทางวัดจะจัดศาลาโรงธรรมไว้สำหรับชาวพุทธ ที่ไปร่วมทำบุญ ซึ่งเป็นสถานที่ฟังธรรม อธิบายธรรมะ เกี่ยวกับการแนะนำพร่ำสอนกุลบุตรลูกหลาน

นางเสาวณี เถินบุรินทร์ วัย 65 ปี อยู่บ้านเลขที่ 151/3 หมู่ 5 บ้านเหล่า ตำบลล้อมแรด กล่าวว่า ก๋วยสลาก (ตะกร้า) ที่จะบรรจุใส่อาหารคาว-หวาน ขนมไทย และของใช้ต่างๆรวมไปถึงผลไม้สุก เช่น ลำไย สมโอ ส้มเกลี้ยง จัดทำเป็นก๋วยสลากสำหรับที่จะถวายทานไปให้กับผู้ที่ล่วงลับ หากบ้านไหน ญาติใคร มีผู้ที่ล่วงลับไปแล้วหลายราย ก็จะจัดก๋วยสลากเท่ากับจำนวนนั้น บางบ้านมีมากถึง 10 ราย สำหรับการถวายทานไปให้กับผู้ที่ล่วงลับ ไม่เพียงแต่ญาติพี่น้องญาติสนิทมิตรสหาย เจ้ากรรมนายเวร เจ้าแม่ธรณี ผีปู่ย่า หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์อื่นๆ ที่นับถือ หรือแม้แต่สัตว์เลี้ยงแสนรักหรือสัตว์ใช้งานที่เคยผูกพันหรือมีบุญคุณต่อกัน เช่น ช้าง ม้า วัว ควาย สุนัข หรือถ้าไม่รู้ว่าจะถวายทานไปให้ใคร ก็สามารถถวายทานเอาไว้ให้ในภายหน้าก็ได้อีกด้วย

นางเสาวณี กล่าวต่อว่า ก่อนวันไปทำบุญ ภาษาถิ่นล้านนาเรียกว่า วันดา ญาติผู้ใหญ่ พี่-น้อง พ้องเพื่อนจะมา ช่วยกันปรุง ช่วยกันห่อ ช่วยกันนึ่ง สุกได้ที่จัดลงใส่ในก๋วยสลาก ส่วนมากนิยมขนมไทยถูกรังสรรค์ปรุงแป้งพันห่อด้วยใบตอง อาทิ ขนมเทียน ขนมไส้มะพร้าว ขนมแตงไทย ขนมฟักทอง และอื่นๆ ซึ่งคาดว่าบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ น่าจะคุ้นชินกับรสชาติขนมไทยนิยม ในขณะเดียวกัน ความสุขมักจะเกิดขึ้นทุกครั้ง เพราะครอบครัวได้มาเจอกันพร้อมหน้าพร้อมตา และช่วยกันทำสิ่งหนึ่งให้กับบรรพบุรุษเครือญาติเดียวกัน
พระครูสุธรรมจินดากร เจ้าอาวาสวัด กล่าวว่า การถวายสลากภัต หรือก๋วยตานสลากแด่พระสงฆ์ จะต้องทำพิธีก่อนถึงเวลาเพล หรือก่อนเวลา 11.00 น. กระดาษชื่อสกุล(ก้านตาลสลาก หรือ เส้นสลาก) ถูกเขียนเป็นคำอุทิศถวายให้ผู้ล่วงลับ พระสงฆ์จะนำก้านตาลสลากไปอ่าน โดยจะมีการเรียกชื่อหาเจ้าของสลากนั้นๆ ให้ศีลให้พร หยาดน้ำอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้กับผู้ล่วงลับเป็นอันเสร็จพิธี

อย่างไรก็ตาม ประเพณีนี้ปฏิบัติกันมายาวนานตลอดมาจวบจนปัจจุบัน ตานก๋วยสลากเป็นประเพณีหนึ่งในพุทธศาสนาชาวล้านนา จัดในช่วงวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 เหนือ (ราวเดือนกันยายน – ตุลาคม) พระสงฆ์จำพรรษาอยู่อย่างพรักพร้อม และเป็นเวลาที่ชาวบ้านมีเวลาพักผ่อนช่วงสั้นๆ หลังฤดูทำนาเสร็จสิ้น และยังเป็นช่วงที่ผลไม้กำลังสุก เป็นโอกาสที่จะได้ทำบุญแด่พระสงฆ์ ถือได้ว่าเป็นประเพณีอันดีงาม ของคนไทยล้านนาที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน

                                                                                                                             ณัฐชญานันท์ ทองนิ่ม นักข่าวพลเมืองรายงาน





error: Content is protected !!